رجال‌شناسی تطبیقی راویان نیشابوری حدیث سلسله‌الذهب در منابع شیعه و اهل سنت و تأثیر آن بر اختلاف نقل‌ها
کد مقاله : 1018-IMAN
نویسندگان
محسن تقی زاده *
کارشناس علمی،سطح۳حوزوی،حوزه علمیه خراسان،ایران،مشهد حوزه علمیه امام خمینی ره
چکیده مقاله
حدیث سلسله‌الذهب از جمله روایات برجسته تاریخ حدیث اسلامی است که به‌سبب شرایط خاص صدور، کثرت ناقلان و جایگاه ممتاز سندی، در منابع شیعه و اهل سنت بازتاب گسترده‌ای یافته است. با این حال، بررسی تطبیقی نقل‌های این حدیث نشان می‌دهد که اختلاف‌هایی معنادار در ساختار سند و در مواردی در متن روایت وجود دارد. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین نقش رجال نیشابوری در شکل‌گیری این اختلاف نقل‌ها و تحلیل مبانی رجالی مؤثر در آن است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش تطبیقی، به بررسی اسنادی و رجالی راویان نیشابوری حدیث سلسله‌الذهب در منابع معتبر شیعه و اهل سنت پرداخته است. داده‌های پژوهش از منابع درجه اول حدیثی و رجالی گردآوری و با تکیه بر معیارهای جرح و تعدیل هر دو سنت تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اختلاف نقل‌های حدیث سلسله‌الذهب، نه ناشی از ضعف ذاتی روایت، بلکه نتیجه تفاوت مبانی رجالی، معیارهای وثاقت‌سنجی و در مواردی سکوت رجالی در یکی از دو سنت است. همچنین نقش نیشابور به‌عنوان کانونی فعال در تولید و بازتوزیع روایت، در تثبیت و تنوع طرق حدیثی به‌وضوح آشکار شد. این پژوهش با ارائه تحلیلی رجال‌شناختی تطبیقی، افقی نو برای فهم اختلاف روایات مشترک در مطالعات حدیثی می‌گشاید.
کلیدواژه ها
حدیث سلسله‌الذهب, رجال‌شناسی تطبیقی, راویان نیشابوری, اختلاف نقل‌ها, منابع شیعه و اهل سنت
وضعیت: پذیرفته شده