نقش اندیشمندان نیشابور در ترویج و گسترش حدیث «سلسله الذهب»
کد مقاله : 1019-IMAN (R1)
نویسندگان
حسن فریدی *1، حمیدرضا فریدی2، ریحانه فریدی3
1دانشگاه علمی - کاربردی واحد شیروان
2اداره آموزش و پرورش شهرستان فاروج
3دانشجوی کارشناسی ، رشته مدیریت آموزشی با رویکرد آموزش سازمانی، دانشگاه تهران
چکیده مقاله
حدیث مشهور «سلسله‌الذهب» که از امام رضا(ع) در نیشابور نقل شده، به سببِ کامل‌بودنِ سند (انتقال از معصوم تا پیامبر(ص)) و مضمونِ تأکیدیِ آن بر توحید و ولایت، از دیرباز مورد توجه علمای شیعه و بسیاری از روات و محدثان اهل‌سنت و شیعه بوده است. این مقاله با رویکرد تاریخی ـ نقدِ منابع به بررسی نقش اندیشمندان و محدثان نیشابور در انتشار، ثبت و تبیین این حدیث می‌پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی عوامل نهادی، شبکه‌های علمی (حلقات درس، مجالس حضور امام رضا(ع) و مراکز نسخه‌نویسی) و کنش‌های فردی محدثان نیشابوری است که به گسترش روایت انجامید؛ و نیز تحلیل تأثیر این فعالیت‌ها بر تثبیتِ معنا و کاربستِ حدیث در عرصه‌های کلامی، عرفانی و اجتماعی.
روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات متن‌پایه (نسخ و چاپ‌های عیون اخبارالرضا، التوحید و دیگر منابع) و بررسی مقالات و بررسی‌های انتقادی معاصر است. نتایج نشان می‌دهد که تعامل میان حضور امام در نیشابور، اعتبار سندی روایت در کانون‌های علمی شهر و کوشش محدثان نیشابوری در نسخه‌نویسی و شرح‌نویسی، نقش محوری در تبدیل روایات شفاهی به متون مکتوب و سپس گفتمان دینی پایدار داشته است؛ امری که پیامدهایی در تثبیت مفهوم ولایت و توحید در ادبیات شیعی و نیز در رقابت‌های معرفتی میان مذاهب داشته است.
کلیدواژه ها
امام رضا(ع)، شیعه، اندیشمندان، نیشابور، حدیث «سلسله الذهب»
وضعیت: پذیرفته شده