بازکاوی انتقادی دوگانه‌انگاری استاندارد فنی و پیش‌داوری کلامی در اعتبارسنجی راوی اختصاصی حدیث سلسلة الذهب
کد مقاله : 1027-IMAN (R1)
نویسندگان
رضا ملازاده یامچی *1، علی یحیایی2
1پژوهشگر پسا دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.ir
2استادیار گروه مطالعات تاریخ دانشگاه نیشابور، نیشابور. رایانامه: yahyaie@neyshabur.ac.ir
چکیده مقاله
مسئله: حدیث شریف سلسلة الذهب به عنوان شاخص‌ترین یادگار ورود امام رضا (ع) به نیشابور، در میراث روایی با چالش دوگانه توثیق فنی از سوی قدمای اهل حدیث و جرح عقیدتی از سوی جریان‌های سلفی‌مسلک نسبت به راوی اختصاصی آن (اباصلت هروی) مواجه است. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که آیا تضعیف راوی بر مبانی علمی استوار است یا ریشه در تعارضات کلامی دارد؟ روش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد داده‌کاوی تاریخی در منابع فریقین، به واکاوی مبانی جرح و تعدیل راوی و بازخوانی شواهد فرامتنی پرداخته است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد اباصلت هروی بر اساس استانداردهای سخت‌گیرانه رجالیون متقدم (مانند ابن‌معین)، ثقه و مأمون است. در مقابل، جریان تضعیف به رهبری جوزجانی، نه بر اساس ضعف حافظه یا کذب، بلکه با انگیزه‌های ناصبی‌گری و ادبیاتی غیرعلمی به طرد راوی پرداخته است. همچنین، کثرت طرق روایت و گزارش‌های معتبر از تجربه شفابخشی اسناد حدیث نزد بزرگان اهل سنت (همچون احمد بن حنبل)، دلیلی بر تواتر معنوی و شهرت روایی آن است. نتیجه‌گیری: تعارض موجود، محصول تقابل استاندارد فنی با پیش‌داوری عقیدتی است. با ابطال جرح‌های ناشی از تعصب و تکیه بر توثیقات فنی و شواهد پدیدارشناختی، اعتبار و صحت صدور حدیث سلسلة الذهب به عنوان میراثی مشترک و قطعی، اثبات می‌گردد.
کلیدواژه ها
حدیث سلسلة الذهب، اباصلت هروی، جرح و تعدیل، جوزجانی، اعتبارسنجی رجالی.
وضعیت: پذیرفته شده