مناظره امام رضا(ع) با عمران صابی؛الگوی ترویج عقلانی دین اسلام در جهان معاصر
کد مقاله : 1041-IMAN (R1)
نویسندگان
علیه مروج نژاد *1، پیمان ابوالبشری2
1دانشجو
2استاد
چکیده مقاله
مناظره‌های اعتقادی در تاریخ اسلام، به‌ویژه در عصر شکوفایی علوم و گسترش تعاملات فکری، نقش مهمی در تبیین عقلانی معارف دینی ایفا کرده‌اند. یکی از برجسته‌ترین نمونه‌ها در این زمینه، مناظره امام رضا علیه‌السلام با عمران صابی است که در بستر اجتماعی ـ فرهنگی عصر مأمون عباسی و هم‌زمان با نهضت ترجمه و گسترش مکاتب فلسفی و کلامی شکل گرفت. این پژوهش با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بررسی تاریخی و هویتی صابئین و تبیین تمایز میان صابئین حقیقی (مندائیان) و صابئین حرانی، به تحلیل شیوه مناظره امام رضا علیه‌السلام با عمران صابی می‌پردازد.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که امام رضا علیه‌السلام در این مناظره، با تکیه بر اصول عقلانیت، استفاده از جدال احسن، احترام به کرامت انسانی مخاطب، بهره‌گیری از مبانی پذیرفته‌شده طرف مقابل و پرهیز از مغالطه و تحمیل، الگویی جامع از تبلیغ عقلانی دین ارائه کرده است. این شیوه، علاوه بر دفاع استدلالی از توحید و معارف اسلامی، زمینه گفت‌وگوی بینادینی مؤثر و اقناع فکری مخاطب را فراهم ساخته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی مناظره امام رضا علیه‌السلام، با توجه به ویژگی‌های عقل‌محور، اخلاق‌مدار و حقیقت‌جویانه خود، قابلیت بازتولید و کاربست در فضای فکری جهان معاصر را داشته و می‌تواند پاسخی کارآمد به چالش‌های تبلیغ دینی در عصر تکثرگرایی فکری و دینی باشد.
کلیدواژه ها
امام رضا علیه السلام،عمران صابی،صابئین،مناظره
وضعیت: پذیرفته شده مشروط