| چرا نیشابور؟ : واکاوی جایگاه علمی و فرهنگی نیشابور در روایت حدیث سلسله الذهب |
| کد مقاله : 1066-IMAN |
| نویسندگان |
|
محمد فرید زاده * دانشجو کارشناسی ارشد دانشگاه نیشابور |
| چکیده مقاله |
| حدیث سلسلهالذهب از مشهورترین روایات منقول از امام رضا(ع) است که بنا بر منابع تاریخی، در جریان سفر آن حضرت به خراسان و هنگام ورود به نیشابور صادر شد. این حدیث به دلیل جایگاه برجسته در تبیین مفاهیم توحید و امامت، همواره مورد توجه محدثان متکلمان و مورخان بوده و از جنبههای مختلف سندی کلامی و تاریخی بررسی شده است. با این حال، چرایی صدور این روایت در نیشابور و نقش ویژگیهای علمی، فرهنگی و اجتماعی این شهر در شکلگیری، ثبت و اشاعه آن کمتر مورد توجه قرار گرفته است.پژوهش حاضر با رویکردی میانرشتهای و با بهرهگیری از منابع حدیثی، رجالی و تاریخی، همراه با دادههای جغرافیای تاریخی و مطالعات ساختار شهری نیشابور، ظرفیتهایی را بررسی میکند که این شهر را در سدههای دوم و سوم هجری به یکی از مهمترین مراکز علمی و حدیثی جهان اسلام تبدیل کرده بود. فرضیه اصلی پژوهش آن است که تمرکز محدثان، راویان و کاتبان، رونق مجالس حدیث، تنوع جریانهای فکری و مذهبی و موقعیت ممتاز نیشابور در شاهراه ارتباطی خراسان بزرگ زمینهای مناسب برای روایت،ثبت، انتشار حدیث سلسلهالذهب فراهم آورده بود.یافتهها نشان میدهد که صدور و ماندگاری این حدیث را نمیتوان صرفاً یک رویداد مذهبی دانست؛ بلکه این واقعه در بستری از ظرفیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی نیشابور شکل گرفت و از زیرساختهای دانشی این شهر برای انتقال و تثبیت خود بهره برد. از این منظر، نیشابور افزون بر محل وقوع روایت، یکی از عوامل مؤثر در اشاعه و ماندگاری حدیث سلسلهالذهب در حافظه تاریخی و فرهنگی جهان اسلام به شمار میآید. |
| کلیدواژه ها |
| کلیدواژهها : حدیث سلسلهالذهب، نیشابور، امام رضا(ع)، تاریخ فرهنگی خراسان، مرکز اشاعه حدیث، محدثان نیشابور، خراسان بزرگ. |
| وضعیت: پذیرفته شده مشروط |