| تبیین نقش حاکم نیشابوری در ثبت، ترویج و ماندگاری فرهنگ رضوی با تاکید بر حدیث سلسله الذهب |
| کد مقاله : 1072-IMAN |
| نویسندگان |
|
سیده تکتم گروسی *1، حسین خاکپور2 1دانشجو ارشد تاریخ تشیع دانشگاه نیشابور 2دانشیار گروه تاریخ تشیع دانشگاه نیشابور |
| چکیده مقاله |
| نیشابور در قرون نخستین هجری یکی از مهمترین مراکز حدیثپژوهی جهان اسلام بود. ورود امام رضا علیهالسلام به این شهر در سال ۲۰۰ هجری و نقل حدیث مشهور «سلسلة الذهب» نقطه عطفی در تاریخ فرهنگی نیشابور محسوب میشود. حاکم نیشابوری (متوفی ۴۰۵ق) بهعنوان یکی از برجستهترین محدثان و تاریخنگاران این دوره، نقش مهمی در ثبت و ترویج این روایت ایفا کرده است. این پژوهش با روش تاریخی‑تحلیلی و با استفاده از منابع دست اول از جمله «تاریخ نیشابور» (ترجمه خلیفه نیشابوری)، «المستدرک علی الصحیحین» و «تذکرة الحفاظ» ذهبی به بررسی نقش حاکم نیشابوری در گسترش فرهنگ رضوی پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که حاکم نیشابوری با دو روش اصلی در این زمینه نقش داشته است: نخست، ثبت دقیق واقعه ورود امام رضا(ع) به نیشابور و نقل حدیث سلسلة الذهب در «تاریخ نیشابور» با ذکر جزئیات استقبال انبوه محدثان (از جمله اسحاق بن راهویه) و آماده شدن دوات و قلم برای نگارش حدیث؛ دوم، اعتباربخشی به سلسله سند این حدیث از طریق جایگاه والای خود در علم حدیثشناسی. همچنین، شمسالدین ذهبی در «تذکرة الحفاظ» با وجود نقدهایی بر روشهای حدیثی حاکم (تساهل در تصحیح حدیث و اشتباه در انتساب به شرط بخاری و مسلم)، او را «الحافظ الکبیر» و «شیخ المحدثین» خوانده و جایگاه علمیاش را تأیید کرده است. نتیجه آنکه ثبت این واقعه توسط حاکم نیشابوری، نقش تعیینکنندهای در ماندگاری و انتقال حدیث سلسلة الذهب به نسلهای بعد داشته است. |
| کلیدواژه ها |
| حاکم نیشابوری، حدیث سلسلة الذهب، فرهنگ رضوی، تاریخ نیشابور |
| وضعیت: پذیرفته شده |