فضای عمومی، شبکه‌های علمی و نظام منزلت اجتماعی نیشابور در سال ۲۰۰ هجری( بازخوانی واقعه سلسله‌الذهب از منظر تاریخ اجتماعی)
کد مقاله : 1084-IMAN
نویسندگان
زینب ماکیانی *
دانشگاه لرستان
چکیده مقاله
واقعه سلسله‌الذهب از مهم‌ترین رخدادهای مرتبط با سفر امام رضا(ع) به خراسان است که معمولاً از منظر حدیثی و اعتقادی مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد تاریخ اجتماعی و با تکیه بر منابع دست اول تاریخی، جغرافیایی، حدیثی و رجالی، درصدد بازسازی فضای اجتماعی نیشابور در سال ۲۰۰ هجری بر پایه گزارش‌های این واقعه است. مسئله اصلی پژوهش آن است که گزارش‌های سلسله‌الذهب چه تصویری از ساختار اجتماعی، فضای عمومی و شبکه‌های علمی نیشابور ارائه می‌کنند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نیشابور در آغاز قرن سوم هجری یکی از مهم‌ترین مراکز علمی و شهری خراسان بود و برخورداری از شبکه گسترده محدثان، موقعیت ارتباطی ممتاز و حضور فعال نخبگان دینی، زمینه شکل‌گیری اجتماعات علمی و فرهنگی را فراهم کرده بود. بررسی واقعه سلسله‌الذهب نشان می‌دهد که این رخداد در بستر تعامل میان فضای عمومی شهری، شبکه‌های علمی و مرجعیت دینی امام رضا(ع) شکل گرفت و بازتابی از جایگاه دانش و دین در نظام منزلت اجتماعی نیشابور بود. ازاین‌رو، سلسله‌الذهب را می‌توان فراتر از یک روایت حدیثی، منبعی برای شناخت ابعاد اجتماعی و فرهنگی نیشابور در آغاز قرن سوم هجری دانست.
کلیدواژه ها
واژگان کلیدی: نیشابور، سلسله‌الذهب، امام رضا(ع)، تاریخ اجتماعی، شبکه‌های علمی، منزلت اجتماعی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی