| بازنمایی قدرت امامت در گفتمان ولایتعهدی: تحلیل گفتمان امام رضا (علیه السلام) در صدور حدیث سلسله الذهب بر اساس نظریه فرکلاف |
| کد مقاله : 1085-IMAN |
| نویسندگان |
|
لیلا جمیل زاده *1، حسین خاکپور2 1دانشجو 2عضو هیئت علمی گروه تاریخ و باستان شناسی دانشگاه نیشابور |
| چکیده مقاله |
| حدیث سلسلهالذهب، بهدلیل صدور در شرایط خاص ولایتعهدی امام رضا(ع) و رویارویی ایشان با دستگاه خلافت عباسی، از متون مهم در تبیین نسبت میان توحید و امامت بهشمار میآید و ظرفیت مناسبی برای تحلیل در چارچوب نظریههای نوین زبان و گفتمان دارد. پژوهش حاضر با بهرهگیری از الگوی سهبعدی تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، شامل سطوح متن، کنش گفتمانی و کنش اجتماعی، به بررسی چگونگی بازنمایی و بازتولید مشروعیت و اقتدار دینی در این حدیث میپردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که کنش گفتمانی امام رضا(ع) در فرآیند بیان این حدیث چگونه قابل تبیین است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که حدیث سلسلهالذهب فراتر از یک گزاره صرفاً اعتقادی، گفتمانی دینی - ایدئولوژیک است که در آن زبان نقشی اساسی در بازنمایی و تثبیت مشروعیت دینی و هویت شیعی ایفا میکند. امام رضا(ع) با پیوند دادن توحید و امامت، مشروعیت رهبری دینی را از سطح سیاسی به سطح الهی و اعتقادی ارتقا داده و از این طریق، قرائتی متمایز از قدرت و رهبری در اندیشه اسلامی ارائه میدهد. این حدیث همچنین با بهرهگیری از ظرفیتهای معنایی و نمادین خود، در تبیین جایگاه امامت، تقویت هویت شیعی و تداوم گفتمان امامت در تاریخ اندیشه اسلامی نقش مؤثری ایفا کرده است. |
| کلیدواژه ها |
| امام رضا(ع)، حدیث سلسله الذهب، تحلیل گفتمان ، نورمن فرکلاف، توحید و امامت |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |