نقش اندیشمندان نیشابور در تفسیر و بازتولید گفتمان توحید و ولایت بر پایه حدیث سلسله‌الذهب
کد مقاله : 1086-IMAN
نویسندگان
رمضان آشناور *1، مجتبی گراوند2
1دانشجو
2هیئت علمی
چکیده مقاله
حدیث سلسله‌الذهب از مهم‌ترین روایات امام رضا(ع) و از متون بنیادین اعتقادی شیعه در تبیین پیوند توحید و ولایت است. این حدیث در جریان ورود امام رضا(ع) به نیشابور و در حضور محدثان و طالبان علم بیان شد و جایگاهی برجسته در سنت حدیثی و کلامی مسلمانان یافت. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش اندیشمندان نیشابور در تفسیر و ترویج گفتمان توحید و ولایت بر پایه این حدیث انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش آن است که عالمان و محدثان نیشابور چگونه از ظرفیت‌های معرفتی حدیث سلسله‌الذهب در تبیین مبانی اعتقادی شیعه بهره برده‌اند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع حدیثی، تاریخی و کلامی نشان می‌دهد که نیشابور تنها محل نقل این حدیث نبوده، بلکه به یکی از مراکز مهم فهم و تفسیر مفاهیم آن تبدیل شده است. اندیشمندان این شهر با تبیین دلالت‌های اعتقادی حدیث و تأکید بر پیوند توحید و ولایت، در گسترش گفتمان رضوی و تثبیت آموزه امامت نقش مؤثری ایفا کرده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که حدیث سلسله‌الذهب در فضای علمی نیشابور از یک روایت حدیثی فراتر رفته و به چارچوبی فکری برای بازنمایی هویت اعتقادی شیعه تبدیل شده است. ازاین‌رو، اندیشمندان نیشابور سهم مهمی در تداوم و گسترش گفتمان توحید و ولایت در تاریخ اندیشه اسلامی داشته‌اند..
کلیدواژه ها
حدیث سلسله‌الذهب، توحید و ولایت، اندیشمندان نیشابور، گفتمان رضوی، تاریخ اندیشه اسلامی.
وضعیت: پذیرفته شده