ویراست جدید و بازنگری شده چرا نیشابور؟ : واکاوی جایگاه علمی و فرهنگی نیشابور در روایت حدیث سلسله‌ الذهب
کد مقاله : 1091-IMAN
نویسندگان
محمد فرید زاده *
دانشجو کارشناسی ارشد دانشگاه نیشابور
چکیده مقاله
حدیث سلسله ‌الذهب از مشهورترین روایات منقول از امام رضا ( ع ) است که بنا بر منابع تاریخی و حدیثی، در جریان ورود آن حضرت به نیشابور و در مسیر حرکت به خراسان بیان شد. این روایت به سبب پیوند میان توحید وامامت، جایگاهی ممتاز در اندیشه اسلامی یافته و تاکنون بیشتر از منظرهای سند شناختی، کلامی و رجالی مورد مطالعه قرار گرفته است. با این حال، پرسش از چرایی صدور این حدیث در نیشابور و نقش ظرفیت‌ های علمی، اجتماعی و کالبدی این شهر در ثبت و اشاعه آن، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده ‌ها از طریق مطالعه منابع مکتوب و یافته‌های باستان‌شناختی نیشابور گردآوری شده‌اند. یافته‌ های پژوهش نشان می‌دهد که نیشابور در سده‌های دوم و سوم هجری یکی از مهم‌ترین مراکز علمی و فرهنگی خراسان به شمار می‌رفت. تراکم محدثان و کاتبان، شبکه‌های فعال انتقال دانش، موقعیت ارتباطی شهر در مسیرهای خراسان و شواهد باستان‌شناختی مربوط به ساختار گسترده شهری و علمی ، زمینه ثبت، تکثیر و انتشار سریع این روایت را فراهم کرده است. از این منظر، نیشابور تنها محل وقوع روایت نیست، بلکه در ماندگاری و گسترش حدیث سلسله‌الذهب نقشی فعال و تأثیرگذار داشته است.
کلیدواژه ها
کلیدواژه‌ ها: حدیث سلسله ‌الذهب ، نیشابور ، امام رضا ( ع ) ، تاریخ فرهنگی خراسان، اشاعه حدیث، باستان‌شناسی اسلامی
وضعیت: پذیرفته شده